<mets:mets OBJID="eprint_2636" LABEL="Eprints Item" xsi:schemaLocation="http://www.loc.gov/METS/ http://www.loc.gov/standards/mets/mets.xsd http://www.loc.gov/mods/v3 http://www.loc.gov/standards/mods/v3/mods-3-3.xsd" xmlns:mets="http://www.loc.gov/METS/" xmlns:mods="http://www.loc.gov/mods/v3" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance"><mets:metsHdr CREATEDATE="2026-10-02T08:56:53Z"><mets:agent ROLE="CUSTODIAN" TYPE="ORGANIZATION"><mets:name>UzIndex Research Repository</mets:name></mets:agent></mets:metsHdr><mets:dmdSec ID="DMD_eprint_2636_mods"><mets:mdWrap MDTYPE="MODS"><mets:xmlData><mods:titleInfo><mods:title>ТӨР ТІЛДІҢ ТҮП-ТӨРКІНІН ТІРІЛТКЕН ҒАЛЫМ</mods:title></mods:titleInfo><mods:name type="personal"><mods:namePart type="given">Б.И.</mods:namePart><mods:namePart type="family">Нұрдәулетова</mods:namePart><mods:role><mods:roleTerm type="text">author</mods:roleTerm></mods:role></mods:name><mods:abstract>&lt;p&gt;&lt;em&gt;Академик Р.Сыздықтың қазақ тіл білімін қалыптастырып, дамытудағы ұшан-теңіз еңбегінің бір саласы – көне сөздердің этимологиясын зерттеумен байланысты. Алдымен, көне сөздерге не жатады, аты айтып тұрғандай, көнеріп, «қолдануға жарамсыз болып, қатардан шыққан» сөздерді зерттеу қазақ әдеби тілінің болашағына не береді? . Р.Сыздық еңбектерін зерттеу барысында біз осы сұрақтардың жауабын талқылайтын боламыз. Р.Сыздық еңбектерінде «көне сөздер» қазақ әдеби тілінің жеке құрылымдық бөлігі ретінде арнайы статусқа ие болады, көне сөздердің этимологиясын зерттеу тек лингвистикалық қана емес, тарихи-этнографиялық, тіпті этногенездік (тілдердің төркіндестігі, туыстығы туралы) те ақпарат береді.&lt;/em&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;em&gt;Бұл мақаланың мақсаты – ғалымның «Сөздер сөйлейді», «Сөз құдіреті», «Қазақ тіліндегі ескіліктер мен жаңалықтар» еңбектеріндегі тарихи-этимологиялық, тарихи-лексикологиялық зерттеулерге талдау жасап, қазақ әдеби тілінің қалыптасуында көне сөздердің орнын анықтау, қазіргі көркем әдеби тілде дұрыс қолданылуына баға беру. Мақалада Р.Сыздық зерттеулері негізінде батырлар жыры мен ғашықтық жырларда, XV-XVIII ғасырларда өмір сүрген ақын-жыраулардың поэтикалық мәтіндерінде, мақал-мәтелдерде, тұрақты сөз тіркестері құрамында кездесетін, қазіргі тілдік ортаға түсініксіз сөздер мен сөз тіркестерін зерттеудің теориялық-практикалық мәселелері қарастырылды. Көне сөздерді зерттеу Р.Сыздықтың «ауызша тараған қазақ әдеби тілі» концепциясын ғылыми дәйектеуге үлес қосады.&lt;/em&gt;&lt;/p&gt;</mods:abstract><mods:originInfo><mods:dateIssued encoding="iso8601">2026-06-05</mods:dateIssued></mods:originInfo><mods:genre>Article</mods:genre></mets:xmlData></mets:mdWrap></mets:dmdSec><mets:amdSec ID="TMD_eprint_2636"><mets:rightsMD ID="rights_eprint_2636_mods"><mets:mdWrap MDTYPE="MODS"><mets:xmlData><mods:useAndReproduction>
<p xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml"><strong>For work being deposited by its own author:</strong>
In self-archiving this collection of files and associated bibliographic
metadata, I grant UzIndex Research Repository the right to store
them and to make them permanently available publicly for free on-line.
I declare that this material is my own intellectual property and I
understand that UzIndex Research Repository does not assume any
responsibility if there is any breach of copyright in distributing these
files or metadata. (All authors are urged to prominently assert their
copyright on the title page of their work.)</p>

<p xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml"><strong>For work being deposited by someone other than its
author:</strong> I hereby declare that the collection of files and
associated bibliographic metadata that I am archiving at
UzIndex Research Repository is in the public domain. If this is
not the case, I accept full responsibility for any breach of copyright
that distributing these files or metadata may entail.</p>

<p xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml">Clicking on the <em>Deposit Item Now</em> button indicates your agreement to these
terms.</p>
    </mods:useAndReproduction></mets:xmlData></mets:mdWrap></mets:rightsMD></mets:amdSec><mets:fileSec><mets:fileGrp USE="reference"><mets:file ID="eprint_2636_2598_1" SIZE="508821" OWNERID="https://uzindex.com/id/eprint/2636/1/%D0%A2%D3%A8%D0%A0_%D0%A2%D0%86%D0%9B%D0%94%D0%86%D2%A2_%D0%A2%D2%AE%D0%9F_%D0%A2%D3%A8%D0%A0%D0%9A%D0%86%D0%9D%D0%86%D0%9D_%D0%A2%D0%86%D0%A0%D0%86%D0%9B%D0%A2%D0%9A%D0%95%D0%9D_%D2%92%D0%90%D0%9B%D0%AB%D0%9C.pdf" MIMETYPE="application/pdf"><mets:FLocat LOCTYPE="URL" xlink:type="simple" xlink:href="https://uzindex.com/id/eprint/2636/1/%D0%A2%D3%A8%D0%A0_%D0%A2%D0%86%D0%9B%D0%94%D0%86%D2%A2_%D0%A2%D2%AE%D0%9F_%D0%A2%D3%A8%D0%A0%D0%9A%D0%86%D0%9D%D0%86%D0%9D_%D0%A2%D0%86%D0%A0%D0%86%D0%9B%D0%A2%D0%9A%D0%95%D0%9D_%D2%92%D0%90%D0%9B%D0%AB%D0%9C.pdf"></mets:FLocat></mets:file></mets:fileGrp></mets:fileSec><mets:structMap><mets:div DMDID="DMD_eprint_2636_mods" ADMID="TMD_eprint_2636"><mets:fptr FILEID="eprint_2636_document_2598_1"></mets:fptr></mets:div></mets:structMap></mets:mets>